AYAK VOLEYBOLU: SEPAK TAKRAW

Futbol, voleybol ve jimnastiğin kombinasyonu olarak öne çıkan sepak takraw, en keyifli yerel spor dallarından biri…

Dünyada klasik spor dallarının dışında pek çok ilginç yerel spor da bulunuyor. Bu yerel spor türlerinin ciddi oranda bir takipçi kitlesine sahip olduğunu hatırlatmakta da fayda var. Daha çok Güneydoğu Asya bölgesinde oynanan ve ayak voleybolu olarak adlandırılan Sepak Takraw, yerel spor dalları arasında önemli bir konuma sahip… İki takımın, üçer kişi ile topu rakip sahaya göndermeyi amaçladığı bu spor dalı, uzaktan bakıldığında son derece aksiyonlu bir macera filmi setinde olduğunuz hissini uyandırıyor.

Malay Yarımadası’nda doğan bir spor
Güneydoğu Asya’dan dünyaya yayılan ilginç bir spor dalından bahsetmenin tam zamanı… Sepak Takraw’u ayak voleybolu olarak tanımlamak mümkün. 2001 yılında Hong Kong ve Çin ortaklığıyla çekilen ‘Shaolin Futbolu’ adlı filmi hatırladınız mı? Dövüş sanatları ile futbolu birleştiren ve bunu felsefi bir anlatıyla karşımıza getiren bu film, Sepak Takraw sporundan izler taşıyor. Malay Yarımadası’nda doğan bu spor, yalnızca futbol ve dövüş sanatlarını birleştirmiyor. Tüm bu aksiyona voleybol ve jimnastiği de ekleyerek farklılaşıyor. Geçmişe göz atıldığında Malay Yarımadası’nda 15’inci yüzyıldan bu yana bu sporla ilgilenen pek çok kişinin olduğu dikkat çekiyor. Öyle ki Malay tarihinde bu oyunun izine rastlanılan ilk vaka, neredeyse bir iç savaşla noktalanmış. Sultan Mansur Şah’ın oğullarından Raja Muhammed, bir gün Sepak Takraw oynarken, Tun Perak’ın (sultanlığın bugünkü başbakanlığa denk gelen ‘bendahara’ unvanına sahip güçlü ismi) oğlunun vuruşu kafasında patlar ve yere yığılır. Sultanın oğlu bunu gururuna yediremez ve Tun Perak’ın oğlunu sırtından bıçaklar. Bu iç gerginlikten kurtulmak isteyen Mansur Şah, oğlunu Pahang valiliğine sürer.

Topa ayak, diz veya göğüsle temas ediliyor
Sporun modern versiyonunda ise Çin ordusunda askerlerin diri kalmak için Badminton sporunda kullandıklarına benzer bir topla yaptıkları idmanlardan esinlenildiği düşünülüyor. Sepak Takraw’un Shaolin futbolu ile anılması, bu geleneksel sporun savunucularını biraz sinirlendiriyor. Artık Asya Oyunları’nın da düzenli bir parçası haline gelen bu saygın spor, ayak voleybolu adıyla yaygınlaştı. Bir file var, servis kullanılıyor ve topun yere sekmeden rakip sahaya üç vuruşta gönderilmesi gerekiyor. Sepak Takraw’u voleyboldan ayıran temel fark ise oyuncunun topa elle değil; ayak, diz, kafa veya göğüsle temas ediyor olması… Bunun yanı sıra takımlar üçer kişiden oluşuyor ve mevkiler voleybola göre daha havalı isimlere sahip. Örneğin, servisi atan oyuncuya ‘tekong’ deniyor. Hareketsiz oyunda sol iç ve sağ iç olarak adlandırılan diğer iki oyuncu ise oyunun aldığı şekle göre iki farklı pozisyona geçiyor: ‘Tekong’dan aldığı topu diğer oyuncuya iletene pasör, topu karşı sahaya atana ise smaçör adı veriliyor. Oyun, servis dairesindeki oyuncunun servisi ile başlıyor. Bu sırada diğer arkadaşları kenardaki yarım dairelerde bekliyor. Rakip oyunculardan birinin bir ayağı, servis sırasında kendi servis dairesinin içinde oluyor. Diğerleri istedikleri yerde durabiliyor. Yarım dairedeki oyuncu, topu servis kullanacak oyuncuya fırlatıyor ve servisçi de topu file üstünden rakip sahaya yolluyor.Voleyboldaki gibi her takım topa en fazla 3 kez vurabiliyor. Üç vuruş sonunda topu rakip sahaya göndermek gerekiyor.

Tayland ve Malezya bu mirasa sahip çıkıyor
Tarih boyunca farklı isimlerle anılan bu oyun, 20’nci yüzyılda standart bir adlandırmaya ihtiyaç duyduğunda sporun büyük mirasyedileri Malezya ve Tayland’ın bir fikir birliğine varması kolay olmadı. Nihayetinde Malayca’da ‘tekme’ anlamına gelen ‘Sepak’ ve Tayland dilinde bu sporda kullanılan el dokuması top için kullanılan ‘Takraw’ kelimeleri birleştirildi ve ortaya ‘top tepme’ anlamındaki bu melez kelime çıktı. Tayland ve Malezya’nın miraslarına sahip çıktıkları söylenebilir. Bu sporun 1987’den bu yana her yıl düzenlenen dünya şampiyonası olan Krallık Kupası, bu iki ülkenin egemenliğinde… Karşılaşmalar 15 sayı üzerinden üç set olarak oynanıyor. İlk iki turnuvadan dünya şampiyonu olarak ayrılan Malezya, daha sonra yıllar boyu Tayland’ı alt etmeyi başaramasa da, onlar bu durumu turnuvanın sürekli olarak Tayland topraklarında yapılmasına bağlıyorlar. Bununla birlikte, daha adil gördükleri Asya Oyunları kapışmalarında da durumun değiştiği söylenemez. Oyunlar tarihinde 18 altın, 5 gümüş ve 1 bronz kazanan Tayland’ı, 3 altın, 7 gümüş ve 9 bronzla Myanmar takip ederken, Malezya kendisine ancak üçüncü sırada yer bulabiliyor.