BALIĞA LİMON SIKIN BÖBREK TAŞINI ÖNLEYİN

AYIN MÖNÜSÜ
Yoğurtlu Pazı Çorbası
Zeytinyağlı Pırasa
Etli Kuru Fasulye
Bezelyeli Pilav
Göbek Salata

Biz sadece idrara çıkarmaya hazırlık yapan organ gibi biliyoruz ama böbrekler kanı zararlı maddelerden temizlemekten, kan basıncını yani tansiyonu düzenlemeye; alyuvar yapımını uyaran hormonları meydana getirmekten, vücudun sıvı dengesini sağlamaya kadar çok önemli görevleri olan bir organ… Üstelik de rahatsızlık yaşandığında insanın hayat kalitesini de oldukça etkileyen bir işleve sahip. Halsizlik, çabuk yorulma ya da enerjisiz hissediyorsanız bunun arkasında böbrek yetmezliği olabilir. Hatta iyi uyuyamıyorsunuz, cildiniz kuruysa ve kaşınıyorsa, geceleri kramp geçiriyorsanız da… Sadece böbrekler de değil, mesane ve erkeklerde prostat da hayatımızda önemli işlevlere sahip ve çok ufak dikkatsizlikler sonucu da tüm dengeleri değişebiliyor. Peki bu dengeyi beslenmeyle korumak mümkün mü?

Memorial Şişli Hastanesi’nden Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Acar, sorumuzun yanıtını dört mucizevi bitkiyi işaret ederek veriyor: “Böbrek taşlarına karşı limon; kadınlarda sistite karşı kızılcık; erkeklerde prostat hastalıklarına karşı kabak çekirdeği ve domates…” Mutfakta eşsiz lezzetler pişiren Acar, yemeklere az tuz koymanın önemine de dikkat çekiyor.

Bu mönüyü oluştururken nelere dikkat ettiniz?
Ürolojide böbreklere, prostata ve mesaneye iyi gelen besinleri öneriyoruz. Birinci temel kural az tuzlu yemektir. Tuza vücudumuzun ihtiyacı var ama fazla tuz böbreğe zararlıdır. Özellikle et ve et ürünlerini böbrek yetmezliği olan hastalarda kısıtlamamız gerekiyor. Sağlıklı bir insanda bir zararı yoktur ama… 40 yaşından sonra herkes böbrek fonksiyonlarının yüzde 1’ini her yıl kaybeder. Yani 80 yaşında bir kişi hiçbir hastalığı olmasa bile böbrek fonksiyonlarının yüzde 40’ını kaybeder. Bu yüzden dengeli bir beslenme düzeni öneriyoruz. Örneğin haftada 2 gün et, üç gün bakliyat, iki gün sebze yenebilir. Bakliyatın ne negatif ne de pozitif bir etkisi bulunmuyor. Dengeleyici olduğu için özellikle kuru fasulyeyi bu yüzden önerdim. Pirinç de içinde en az fosfor ve potasyum bulunan karbonhidrattır. Fosforun fazlası böbrekler için zararlıdır. Balık böbrekleri zorlar. Bu yüzden alınması gereken o az miktar, pirinçten alınabilir. Maalesef potasyum içeren muz gibi besinleri de önermiyoruz. Yine pırasa ve  maydanozu böbreklerin idrar üretme fonksiyonlarını artırdığı için listeye aldık. Ayrıca her gün bir kase yoğurt, bir bardak süt ya da bir dilim peynir seçeneklerinden biri tercih edilmelidir.

Yoğurt yemek taşa sebep olmuyor mu?
Hayatı boyunca 4 kişiden biri taş düşürüyor. Taşların da yüzde 70’i kalsiyum oksalat içeriklidir. Kalsiyum süt ve süt ürünlerinde, oksalat ise yeşil yapraklı sebzeler; fındık fıstık gibi besinler; çikolata, kola, kahve gibi içeceklerde bulunur. Eğer kalsiyumu hiç almaz oksalatı alırsak sadece vücut bunu bağırsakları aracılığıyla emer ve atılır hale getirir. Bu da böbreklerin çok yüksek oksalata maruz kalmasına sebep olur. Hiç oksalat almazsanız kalsiyumu bol miktarda alırsanız da bu sefer kalsiyum bağırsaklarda emilir ve böbrek tarafından atılır, yüksek miktarda kalsiyum oluşur. Yine zararlıdır. Bizim dengeli beslenmedeki kastımız kalsiyum ve oksalat içeren yiyeceklerin mutlaka birlikte yenmesidir. O gün salata yiyorsanız, bir kase de yoğurt yemelisiniz. Taş hastalarına da bunu öneriyoruz. Ayrıca maden suyunu da içindeki yüksek minerallerden ve yoğun sodyum klorür yüzünden önermiyoruz.

Taş oluşumunu engelleyen gıdalar var mı?
Evet. En tipik olanı sitrik asit. Turunçgillerde en çok da limonda bulunan meyve asididir. Biz bunu ilaç olarak da kullanıyoruz. Sitratın özelliği vücutta taş oluşturan maddelerin arasına girerek birleşmelerini önlemek. Hatta et yenildiğinde oluşan ürik asitin asit miktarını azaltarak taş oluşumunu engeller.

Balık keyfine limon sıkılmalı diyorsunuz?
Tat konusunu bilemem, balığı öldürmeyin derler ama sağlık açısından limon sıkılmalı. Limon özellikle taş hastalarında bol tüketmelerini istediğimiz bir besin. Böbrek sağlığı için günde bir buçuk litre idrar çıkaracak kadar su içilmelidir. Ortalama 2 litre su yani 8 bardak su içileceğini hesap ettiğinizde bunun bir bardağının limon suyu olması gerekiyor. Bu limon asidi de sizi taşlardan korur.

KADIN VE ERKEK SAĞLIĞI
Kadınlara özel olarak önerdiğiniz besinler var mı?
Kadınların en büyük sorunu mesane enfeksiyonu olan sistittir. Her dört kadından biri yılda bir kere sistit olur. Sistite kızılcık meyvesi çok iyi gelir. İçindeki bazı maddeler mesanenin iç yüzeyine sıvanır ve bölgeyi kayganlaştırır, cilalar. Gelen mikroplar yüzde 80 olasılıkla kolibasilidir. Ancak mesanenin iç yüzeyi kaygansa tutunamazlar ve sistit oluşmaz. Özellikle de hastalar sık sistit geçiriyorsa kızılcığı bolca kullanmalarını öneriyoruz. Ayrıca C vitaminlerinden ağırlıklı beslenirlerse enfeksiyonlara karşı da korunma sağlanır.

Ya erkeklerin mucizesi hangisi?
Kabak çekirdeği… İçerisinde bulunan bitkisel steroller, çok ilginç bir şekilde yapısal olarak da erkekteki testosteron hormonuna benzer. Testosteron erkekte prostat büyümesine yol açar. Erkek yaşı ilerledikçe prostatın büyümesi sorunuyla karşı karşıya kalır. Eğer günde bir avuç kabak çekirdeği ya da günde iki çorba kaşığı kadar kabak çekirdeği yağı kullanırlarsa vücuda testosteron benzeri bir madde almış olurlar. Testosteronun prostatı etkilemesine müsaade etmezler.

Erkeklere önerdiğiniz başka bir bitki var mı?
Erkeklerde en fazla gözüken kanser cinsi olan ve ölüm riski sırasında da 2. sırada olan prostat kanserine karşı domatesi öneriyoruz. İçeriği likopen olan domates, ürolojik açıdan çok faydalıdır. Likopen, prostat kanserine iyi geldiği hatta önlediği bilinen bir maddedir.

YOĞURTLU PAZI ÇORBASI
Yarım bağ pazı, 2’şer havuç ve patates, 4-5 arpacık soğan, 1/2 limon suyu, 1 su bardağı yoğurt, 1 yumurta sarısı, 2 litre et suyu, 3 yemek kaşığı sıvı yağ, tuz, karabiber
Yapılışı: Bütün sebzeleri küp şeklinde doğrayın ve kızdırılmış yağda yumuşayıncaya kadar çevirin. Et suyunu ilave edin, kaynamaya bırakın. Sebzeler pişince içine doğranmış pazıları ilave edin. Bir kasede limon suyu, yumurta sarısı ve yoğurdu bir miktar sıcak su ile karıştırın, ardından çorbaya yavaş yavaş ilave edin. Karabiber ve tuz ekleyip altını kapatın.

BEZELYELİ PİLAV
2 su bardağı pirinç, 150 gr bezelye, 2 su bardağı su, 2 yemek kaşığı sıvı yağ
Yapılışı: Bir tencereye sıvı yağı koyup pirinci de ekleyerek biraz kavurun. Bu sırada tuzunu atabilirsiniz. Kavurduğunuz pirincin üzerine suyunu ilave edin. Bir taşım kaynattıktan sonra altını kısın. Pirinç suyunu çektiğinde haşlanmış bezelyeyi üzerine dökün. Bir kez karıştırdıktan sonra ağzını sıkı kapatarak demlenmeye bırakın.

ETLİ KURU FASULYE
250 gram kuşbaşı et, 2 su bardağı fasulye, 2’şer adet domates, yeşil biber, soğan, 4 yemek kaşığı sıvıyağı
Yapılışı: Eti birkaç dakika suda bekletip süzün. Bir tencerede ince doğranmış soğan ve biberleri yağda kavurun. Eti, rendelediğiniz domatesi de ekleyip iki üç dakika daha kavurun. Haşladığınız fasulyeleri ilave edip üzerini örtecek kadar su koyup bir saat kısık ateşte pişirin. Suyunu çekerse üzerine sıcak su ilave edebilirsiniz.

ZEYTİNYAĞLI PIRASA
4 adet pırasa, 1 çay bardağı zeytinyağı, yarım kahve fincanı pirinç, 2’şer adet domates, havuç, 1 soğan,1 çay kaşığı toz şeker, yarım limon, tuz
Yapılışı: İnce doğradığınız soğanı yağda kadar kavurun. Küçük daireler şeklinde doğradığınız havucu, pırasaları, domatesi ekleyin. Su koymadan 15 dakika kısık ateşte pişirin. Ardından bir bardak suyu, pirinci, bir çay kaşığı toz şekeri ekleyin. Yarım limonu sıkıp bir 10 dakika daha suyunu çekene kadar pişirin.

GÖBEK SALATA
1’er adet göbek salata, domates, soğan, salatalık, 1 fincan mısır, 2 yemek kaşığı kabak çekirdeği yağı, yarım limon suyu, tuz
Yapılışı: Tüm malzemeleri doğrayıp karıştırın. Zeytinyağı, limon suyu ve tuzu bir kasede iyice çırpıp salatanın üzerine gezdirin. Mısır ile süsleyerek servis yapın.