DÜNYANIN KONUŞTUĞU TÜRK

Dünyada birbirinden önemli projelere imza atan inovatif Türklerin sayısı hızla artıyor. Giyilebilir kalp pilinin mucidi olarak öne çıkan Canan Dağdeviren de Türkiye’nin yetiştirdiği en başarılı bilim insanlarından biri… Dağdeviren ile cilt kanseri teşhisini kolaylaştıran, dövme gibi vücuda yapıştırılan ve 10 saniyeden daha az sürede sonuç veren cihazının yanı sıra diğer yenilikçi uygulamaları hakkında konuştuk.

Kalp hastalarının umudu oldu
Bugün giyilebilir kalp pilinin mucidi olarak tanınan Canan Dağdeviren, 2014’te Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından, Türkiye’de ilk kez düzenlenen ‘35 Yaş Altı Yenilikçiler’ yarışmasına katılanlar arasında, en yaratıcı ve en etkili yeniliklerin sahibi olan 10 Türk gencinden biri olarak karşımıza çıkmıştı. O dönemde kalp atışının oluşturduğu enerjiyi elektriğe dönüştürebilen implantların yaratıcısı olan ve ‘Yılın Yenilikçisi’ unvanını alan Canan Dağdeviren daha sonra Harvard Üniversitesi’nin Genç Akademi Üyeliği’ne seçilen ilk Türk olarak önemli bir başarıya imza attı.

Kalp sorunu yaşayanlara umut olmak istedi
Haziran 2007’de Hacettepe Üniversitesi Fizik Mühendisliği’nden mezun olan Canan Dağdeviren, Sabancı Üniversitesi Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Programı’nda yüksek lisans yaptı. 2009’da ilk defa verilmeye başlanan Fulbright Doktora Bursu’nu kazandı ve The University of Illinois at Urbana, Champaign’de (UIUC) Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Bölümü’nde doktora eğitimine başladı. Giyilebilir kalp pili projesi hakkında bilgi veren Canan Dağdeviren, “Doktora süresince yapmış olduğum projelerden biri olan ‘giyilebilir kalp pili’ (PZT MEH) benim çocukluk hayalim. Dedem, 28 yaşındayken kalp yetmezliği nedeniyle vefat etti. 5 yaşında bir çocukken, hayal yaşımı 28 olarak belirledim ve 28 yaşına gelene kadar kalp sorunları yaşayan hastalar için bir şey yapmak istedim.” diyor.

2 patent, 30’u aşkın ödülü var
Şu an doktora sonrası araştırma görevlisi olarak MIT David H. Koch Enstitüsü Integratif Kanser Araştırmaları Bölümü’nde Prof. Robert Langer ile birlikte çalışan Canan Dağdeviren ayrıca MIT McGovern Enstitüsü Beyin Araştırmaları Bölümü’nde Prof. Michael Cima ve Prof. Ann Graybiel ile iş birliği içerisinde çalışmalarını yürütüyor. 2 patent, 30’u aşkın uluslararası ödül ve 20 makaleye sahip olan Canan Dağdeviren’in bugün kalp için ürettiği çip, kalp atışlarının oluşturduğu enerjiyi elektriğe dönüştürerek çipi devamlı şarj ediyor ve bataryaya ihtiyaç duymadan çalışabiliyor.

Deneklerde başarılı oldu
Dağdeviren, vücut içine yerleştirilebilen bu aygıtı incecik bir film tabakasına benzetiyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: “Giyilebilir kalp pili; kalbin, akciğerin ve diyaframın hareketi ile elektrik enerjisi üreten, bu enerjiyi depolayan esnek ve ultra ince piezo elektrik entegre bir alet olarak tanımlanabilir. İnsan vücuduyla uyumlu plastik bir yüzeye tutturulan bu malzeme; saç telinden yüz kat daha ince ve kâğıt gibi katlanıp bükülebiliyor. Arizona Üniversitesi Sarver Kalp Merkezi ile yürütülen ortak çalışma ile yapılan esnek alet, kalp boyutları insana yakın olan koyun, dana ve domuz üzerinde denendi ve başarılı oldu. Ayrıca, canlı metabolizmasıyla uyumunu kanıtlamak amacıyla yapılan kontrol deneyinde, fare kas hücrelerinin alet üzerinde sorunsuz büyüyebildiği görüldü. 20 milyon kere katlanıp büküldüğünde dahi mekanik olarak sağlamlığını koruyabilen alet, 3.8 voltluk pile enerji depolayabiliyor.”

Cilt kanseri teşhisi kolaylaşacak
Günümüzde kullanılan kalp pilleri 5 ile 7 yıl arasında ömre sahip ve pilin işlevini yitirmesi durumunda bütün mekanizmanın riskli bir ameliyatla değiştirilmesi gerekiyor. Canan Dağdeviren, tasarladıkları aletle nasıl farklılaştıkları hakkında ise şu bilgileri veriyor: “Giyilebilir kalp pili ile kalbiniz, akciğeriniz veya diyaframınız, kalp pili için gereken enerjiyi kendisi üretiyor. Giyilebilir olması, gerçekten de vücut ile uyumlu olması anlamına geliyor. Alışılmışın dışında bir tasarım bu. Kalın, kıvrımsız, esnek olmayan bir elektronik alet, esnek ve yumuşak olan biyolojik sistemler üzerine problem çıkartmadan giyilebiliyor. Ürünün patentlerini aldık, teklifleri değerlendiriyoruz. Henüz, ürünün markete girmesi mümkün değil, zamanı var çalışmalara devam ediyoruz.”

Cilt kanseri teşhis cihazı annesinin fikriydi
Cilt kanseri teşhisini kolaylaştıran, dövme gibi vücuda yapıştırılan ve 10 saniyeden daha az bir sürede sonuç veren cihaz çalışmasıyla da dikkat çeken Canan Dağdeviren, “Vücut, deri mekanik özelliklerini tespit eden cihaz annemin fikriydi. Kullandığı yüz kremlerinin işe yarayıp yaramadığını tespit eden bir alet olup olmadığını sormuştu. Ben de sadece annemin isteğini değil, deri hastalıklarını da tespit eden bir alet tasarladım. Arizona’da deri kanseri taşıyan hastalar üzerinde denendi ve harika sonuçlar alındı.” diyor.