HİNDİSTAN’DA BİR CENNET VAADİ: VARANASİ

Yeşil gözlerinin derinliklerinden bakıp, “Ganj Nehri’nin geçmediği toprak; güneşsiz gökyüzü, ışıksız ev ya da öğrencisiz guru gibidir.” demişti, Varanasili bilge Babaci. Hindistan’da ‘tanrıların yeryüzündeki temsilcisi’ olduğuna inanılan bilge Sadular, toplumda büyük saygı görürler. Hayatını bir Sadu olarak sürdürmek isteyen kişi tek bir amaç için yaşar: Görünenin ardındaki gerçeği anlayabilmek… Bu yola giren kişi, anne, baba ve öğretmeni saydığı gurusunu izler. Guru, karanlığı kovarak onun bu dünyayı saran yanılsama perdesini aşmasına yardımcı olacaktır. Varanasi kentinin uğultusu içinde, birçok Sadu gibi Babaci de bütün gününü ruhani gücünü artırmak ve mistik bilgiye ulaşmak için Ganj Nehri’nin kenarında meditasyon yaparak geçirir.

Cennetten inen nehir
Reenkarnasyona inanan Hindular’ın gözünde, her insan yeryüzünde bir gezgin ya da hacıdır. Bütün bir yaşam, aslında ruhani aydınlanma peşinde bir yolculuktur. Ve onların arzusu, bu yolculuğun cennetten inen nehir Ganj’ın veya Hindu dilindeki ismiyle Ganga’nın yolu üzerindeki en kutsal kent olan Varanasi’de sona ermesidir. Ganj Nehri üzerindeki Varanasi’de Hindu felsefesinin en bozulmamış ritüelleri yaşanır. Binlerce yıldır olduğu gibi, öğrenciler hala gurularını dinler.

Varanasi deyince akla ilk gelen ölümdür. Bu halkın ölümü nasıl böylesine yalın ve doğal bir şekilde kabullendiğini görmek bu kente ziyareti daha anlamlı kılar. Hindular için doğru yerde ölmek, doğru bir hayat sürdürmüş olmak kadar önemlidir. Bu kent ve bu nehir, iyi bir hayattan çok daha fazlasını vadeder. İyi bir ölümün sözünü verir ve bu sözü tutar. Hindu felsefesi, zıtlıkların birarada varolması üzerine kurulmuştur. Hindular, hayatta mutlak bir iyi ve kötü olmadığına inanırlar. Bu felsefenin önemli bir parçasıdır Ganj. Ölümle olan bağlantısı bir yana, yaşam da en çok Ganj’ın kıyılarında hissedilir. Bir taraftan çamaşırlar, bedenler yıkanır, dişler fırçalanır, bir taraftan da ruhlar temizlenir. Bazı anneler yeni doğmuş bebeklerini ilk kez bu kutsal suda yıkamak isterler.

Güneşi selamlamak
Ganj ve Varanasi’deki sayısız tapınak, her gün binlerce Hintliyi buraya çeker.
Bu günlük ritüel, mevsime göre farklı anlamlar kazanır. Kış yaklaşırken, dolunaydan yedi gün önce, kadınlar evlerinde yeterli yiyecek olması için tanrılara dua ederler. Erkekler saçlarını kazıtarak tanrıların karşısında aslında ne denli önemsiz olduklarını ima ederler. Tüm bu hazırlık, Ganj’a ve sabah uyanan tanrılara en kusursuz şekilde sunuş yapabilmek içindir. Her sabah, burada yaşayan ya da hacca gelen binlerce Hindu, nehir kıyısına sıralanmış tapınakların “ghat” olarak adlandırılan merdivenlerinden kutsal suya ulaşır. Güneş yaşam verendir ve ilk ışıkları değerlidir. Birçok kadın, erkek ve çocuk rengarenk yerel giysileriyle, omuz omuza yükselen güneşi selamlar.

Varanasi’de kurtuluş
Mutlu bir ölüm yolculuğunda en büyük yoldaş Ganj’ın sularıdır. Ölü beden, son bir kez Ganj’a batırılıp çıkarılır. Belki de birçoğu için bütün bir hayat, bu son an için yaşanmıştır. Başka her yerde korkulan ölüm, burada dört gözle beklenen bir misafirdir adeta. Sıradandır, doğaldır, inkar edilemez… Burada umutlar, ölmek içindir, iyileşmek için değil. Burada kimse ölüme ağlamaz, ölüler şarkılarla uğurlanır. Ve herkes aynı sözleri tekrarlar: “Varanasi’de ölüm kurtuluştur.”

Yaşlı ve hastaların son nefeslerini vermeye geldiği bu kentin sokaklarında aslında yaşam ölümü akla getirmeyecek kadar canlıdır. Tapınak ve sarayların süslediği ghatlar Varanasi’deki ruhani atmosferin en çok hissedildiği yerlerdir. Ganj’ın batı kıyısındaki yıkanma merdivenleri nehre kadar ulaşır. Birçoğunda sadece yıkanılır ancak bazılarında herkesin içinde ölülerin yakıldığı da olur. Yedi kilometre boyunca nehir kıyısında uzanan ghatlarda her gün tam 60 bin kişi kutsal sulara batar çıkar.

Ghat’lar boyunca kentin anatomisi
Nehrin kıyısında yaklaşık 80 ghat bulunuyor. Ancak en önemli olanları Assi Ghat’tan Raj Ghat’a kadar uzananlar… Dasaswamedh Ghat’tan güneye Harishchandra Ghat’a kadar yapılacak bir tekne yolculuğu ve dönüşü Varanasi hakkında genel bir fikir edinmek için iyi bir rota. Muson yağmurları sırasında ve hemen ardından suyun seviyesi oldukça yüksek olsa da genelde yıl boyunca bütün ghatları yürüyerek gezmek mümkün. Ghatlar boyunca yapılacak bir yürüyüşte Hindistan’ın en renkli ve canlı görüntüleri yakalanabilir. Halk buraya sadece kutsal sularda yıkanmak için gelmez. Aynı zamanda bu ghatlarda çamaşır yıkayanlara, yoga yapanlara, kriket oynayanlara, masaj yaptıranlara, çiçek satanlara, bufalolarını yıkayanlara, dilencilere para vererek karmasını değiştirmek isteyenlere ya da sadece gezinenlere rastlamak da mümkün.

Ganj kıyısında şafak vakti
Ghatlara gelmek için en iyi zaman şafak vakti. Hacılar güneşin ilk ışıklarına karşı puja (saygı, dua) yapmak için buralara gelirler. Assi Ghat, özellikle önemlidir. Çünkü Asi Nehri burada Ganj’la buluşur. Burası, hacıların pipal ağacı altındaki büyük lingamda (Hindu mabetlerinde Shiva’yı temsil eden sembol, taş) ibadet etmeden önce yıkandıkları yer. Buralarda kafeler, oteller ve dükkanlar var. Buradan Dasaswamedh Ghat’a turist taşıyan tekneler bulmak mümkün.

Ölü yakma alanı
Varanasi adeta dev bir ölü yakma alanıdır. Yakılmadan önce cenazeler, eski şehrin arka sokaklarında bambu sedyelerde, kumaşa sarmalanmış bir şekilde dolaştırılarak kutsal Ganj’a kadar taşınır ve nehir sularına daldırılıp çıkarılır. Beden çiçeklerle süslenir, onurlandırılır. Hindular, bu ödünç beden yakılmazsa ruhun yeryüzünden ayrılmayacağına inanırlar. Günün 24 saati bu kentten dumanlar yükselir ve küller Ganj’a savrulur.

Manikarnika Ghat en önemli yakma yeridir. Bir Hindu için burada yakılmak hayırlı bir sondur. Ölüler burada, toplumda dokunulmazlar kastına mensup kişiler olan ‘dom’lar tarafından hazırlanır. Ghatta büyük odun yığınları hazırdır. Fiyatı belirlemek için odunlar dev terazilerde tartılır. Her odun çeşidinin fiyatı farklıdır ve sandalağacı en pahalı olanıdır. Ölüyü yakmak için yetecek kadar odunu hesaplamak önemli bir iştir. Bir Brahman rahibi turistleri, yakma törenini seyredebilecekleri yere yönlendirir, fotoğraf çekmenin kesinlikle yasak olduğunu belirtir. Odun masrafına katkı olarak bağış da isteyebilir.

Varanasi, ziyaretçisini ölümün labirentlerinde dolaştırıyor gibi dursa da, aslında bütün karmaşası, uğultusu, renk ve canlılığı içinde başka bir kavramı vurgular: Yaşamı…

FESTİVAL
Assi Ghat, Kartika (ekim-kasım) aylarında Krishna’ya adanmış bir festivale sahne olur.

BİLİYOR MUYDUNUZ?
Ganj Nehri, Hindistan’da 2 bin 500 kilometre boyunca yol alır.

AKTİVİTE
Varanasi’nin ruhuna girebilmek için ghatlar boyunca yürümek ve ghatlara bir de tekneden bakmadan şart.

KAÇIRMAYIN
Varanasi’nin en canlı ve renkli ghatı Dasaswamedh Ghat’ta günbatımında puja, ateş ve dans eşliğinde ‘ganga aarti’ törenine katılın.