SEBZE, MEYVEYLE TİROİD DE HAYAT DA DENGEDE

SEBZE, MEYVEYLE TİROİD DE HAYAT DA DENGEDE

Hormonlarımızın orkestra şefi, sinir sistemimizin dengeleyicisi tiroid bezinin nefes borusu ile cildin arasında kelebeğe benzeyen 3-5 santimetre boyunda olduğunu biliyor muydunuz? İnsan organizmasını aşırı veya eksik çalışmasıyla olağanüstü etkileyen, sarsıcı özellikleri olan bu küçük ama çok güçlü organın dengesini kaybetmesiyle tüm sistemimiz de alt üst oluyor… Kalbinizin ritmi bozulabilir; uyurken nefes alamayabilirsiniz; cildiniz matlaşır, kurur; hatta çocuğunuz bile olmayabilir…

İşte bu yüzden ‘tiroid bezinin çalışmasının dengelenmesi için ne yapmak gerekir?’ sorusunun yanıtını aradık ve Endokrin Cerrahı Prof. Dr. Serdar Tezelman’ın mutfağına konuk olduk. Avrupa Endokrin Cerrahi Dernekleri kurucu üyesi olan Prof. Dr. Tezelman’ın aynı zamanda “Tiroid Kanserlerinin Şifreleri ve Guatr” adlı bir de kitabı bulunuyor.

Ataköy’deki evine konuk olduğumuz Tezelman ile yemek yapmaya başlarken, bir de yeşil papağanlar cıvıltılarıyla eşlik ediyor bize… Huzurun insan hayatını çok olumlu etkilediğini vurgulayan Prof. Dr. Tezelman, kırmızı et, ceviz, peynir, dağ meyveleri, renk renk sebzelerle bezeli yemekleri hazırlarken tiroidle ilgili sorularımızı yanıtlıyor…

Tiroid hastalıklarından korunmak için nasıl bir beslenme tarzımızın olması gerekiyor?
Tiroid hastalıklarını önlemek isteyenler; içinde C vitamini bulunan mandalina, portakal, limon, brokoli, lahana, E vitamini bulunan kuruyemişler, lifli yeşil besinler ile beta karoten bulunan ıspanak gibi koyu renk yapraklı bitkiler, havuç, tatlı patates yemeli. Çilek, böğürtlen, ahududu, yabanmersini gibi mor meyveleri de mevsiminde tazeyken ya da dondurucuda saklayıp ihtiyacınız olduğunda tüketmelisiniz. Yine karides gibi deniz mahsulleri, karaciğer gibi sakatatlar da faydalıdır. Bu beslenme düzeni, koruyucu etkisi açısından fayda sağlarken, hipotiroid ya da hiper tiroidi olan kişilerin tedavisinde de yardımcı etkiye sahiptir.

Tiroid hastalarının kaçınmaları gereken gıdalar var mı?
Flor ve klor tiroidi olumsuz etkiler. Özellikle suyun hijyen olması için kullanılan bu maddeler, tiroidin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir, yavaşlatabilir. Yine karbonhidratlı, şekerli, unlu gıdaları da tiroid hastalarına önermiyoruz. Tiroidin iyi çalışabilmesi için iyota ihtiyacı vardır, bunu da tuzla alırsınız. Türkiye’de daha yaygın hipotiroidi görülür, hipertiroidi daha azdır. Ancak eğer tiroidiniz hızlı çalışıyorsa tuzu iyotsuz almanız gerekir. Zehir guatr dediğimiz hipertiroidi ya da haşimato hastasıysanız kesinlikle iyotlu tuz kullanmamalısınız. Doktorunuzun önerilerine kulak vermelisiniz.

Protein ağırlıklı diyetler çok popüler, troide nasıl bir etkisi var?
Karbonhidrattan uzak, protein ağırlıklı diyetler tiroidin dengesini sağlaması açısından faydalıdır. Şekerden zengin bir beslenme düzeni olan kişilerin tiroid fonksiyonları bozulabilir. Ayrıca alkol, sigara, kafeinden de uzak durulması gerekiyor.

Tiroidin kadın ve erkeklerde görülme oranı nedir?
Sebebi bilinmemekle birlikte hipotiroid dediğimiz tiroidin yavaş çalışması kadınlarda daha fazladır. Tiroid kanserlerinde ise tam tersidir. Kadınlarda risk düzeyi yüzde 10 iken erkeklerde bu oran yüzde 20′ye çıkmaktadır. Ayrıca orta ve ileri yaşlarda görülmesine rağmen çocuklarda da nodül ve tiroid kanseri vakalarıyla da maalesef karşılaşmaktayız. Tiroid kanserinin öldürücü olan tipleri vardır ama genelde iyi bir tedaviyle hasta kaybı önleniyor. Her hasta da ameliyat olmak zorunda değil.

AYIN MÖNÜSÜ
Kereviz çorbası
Salçalı biftek
Sebze püresi
Mercimekli semizotu salatası
Kırmızı meyveli tart

KEREVİZ ÇORBASI (6 kişilik)
MALZEMELER:
3 büyük kereviz
4 yemek kaşığı krem peynir
4 bardak su
1 kahve kaşığı tuz
Acı pul biber
Dereotu
YAPILIŞI:
Kerevizler soyulup yıkandıktan sonra biraz su ile tencerede yumuşayana kadar haşlanır. Krem peynir eklenerek, bir çırpıcı yardımıyla kerevizler püre haline getirilir. Bir dakika daha kaynattıktan sonra tabaklara servis yapılır. Üzerini ince doğranmış dereotu ve pul biber ile süsleyebilirsiniz.

SALÇALI, KEKİKLİ BİFTEK (4 kişilik)
MALZEMELER:
4 parça biftek ya da bonfile
2 yemek kaşığı salça ya da 4 kaşık domates püresi
3-4 diş sarımsak
Yarım çay bardağı kekik
1 çay bardağı zeytinyağı
YAPILIŞI:
Biftekleri çelik tencereye koyup üzerine sarımsakları halka halka doğrayın ve zeytinyağını eşit olarak sürün. Yarım saat bekletin. Bir kâsede 2 kaşık salçayı eritin ve etlerin üzerine çıkacak kadar suyla tenceredeki bifteklere ilave edin. Üzerine kekik, tuz ve karabiber ekleyip 45 dakika kısık ateşte pişirin.

SEBZE PÜRESİ       
MALZEMELER:
4-5 adet orta boy patates
1 adet orta boy kereviz
2 havuç
1 bağ maydanoz
1 su bardağı süt
YAPILIŞI:
Sebzeleri soyup yıkayın ve büyük parçalar halinde doğrayıp tencereye koyun. Üstlerine ezilme kıvamına geldiğinde tamamen gidecek ölçüde su koyup haşlayın. Haşlanınca çırpıcı yardımıyla püre kıvamına getirin. Bir bardak süt ve isteğe göre tuz ekleyip 10 dakika daha kısık ateşte pişirin.

MERCİMEKLİ SEMİZOTU SALATASI
MALZEMELER
1 orta boy su bardağı yeşil mercimek
1 bağ semizotu
2 diş sarımsak
1 çay bardağı zeytinyağı
1 limon suyu
2-3 kaşık nar ekşisi
3-4 dilim keçi peyniri
YAPILIŞI
Mercimekleri haşlayıp süzün. Yıkanmış ve orta büyüklükte doğranmış semizotlarının üzerine yayın. Bir kapta zeytinyağı, limonsuyu ve nar ekşisini karıştırın. Ezilmiş sarımsağı da ilave ederek, eşit şekilde salatanın üzerinde gezdir. Peynir dilimlerini de koyarak servis edin.

KIRMIZI MEYVELİ TART
MALZEMELER:
Hamur için:
200 gr un
60 gr toz şeker
100 gr tereyağı
125 gr badem veya fındık
1 yumurta
1fiske tuz
1 tatlı kaşığı tarçın
1 tatlı kaşığı kabartma tozu
1 bıçak ucu kadar karanfil tozu
1 paket vanilya
İç harcı için:
1.5 kg kırmızı meyve (böğürtlen, çilek, frambuaz, yaban mersini)
Ceviz
3 yemek kaşığı marmelat
YAPILIŞI
Hamur harcının tüm malzemelerini bir kapta yoğurun. Streç ile sarıp buzdolabında iç hazırlayana kadar bekletin. Kırmızı meyveleri, 3 yemek kaşığı marmeladı ve iri kıyılmış cevizi hafifçe karıştırın.

Buzdolabındaki hamur harcını çıkarıp birazını ayırın. Kalanı yuvarlak kek kalıbına turta hamuru şeklinde (kenarları biraz yüksek olmalı) döşeyin. Hamurun üzerine, kenarın yüksekliği kadar hazırladığınız iç harcı koyun. Ayırmış olduğunuz hamuru ufalayarak meyvelerin üzerine serpin. 190 dereceye ısıtılmış sıcak fırında 45 dakika pişirin. Telli tepsinin üzerine koyduğunuz kek kalıbını fırının en alt bölümüne koymayı unutmayın. Pişmeye yakın, tartın kenarlarına ve üstüne biraz marmelat sürün. Soğuduktan sonra kalıptan çıkarıp servis edin.